پرسیاری بێ وڵام !

 

من قه‌ت باوڕم به‌ سیحر و جادو ، تووک و دوعا ،نوشته‌ و جه‌مبه‌ل ، نه‌فرین و له‌عنه‌ت، شه‌وله‌بان و مۆته‌ ، جندۆکه‌ و دێوه‌زمه‌ ، دێو و درنج ، چاک و پیرو .......نه‌بووه‌ . به‌ڵام ماوه‌یه‌که‌ تووشی هه‌ندیک شک و گومان هاتووم و له‌ سه‌ر باوه‌ڕی پێشوم نه‌ماوم .

ئه‌وه‌نده‌ی مێژوو له‌ بیری بێ چ له‌ ڕابردو و چ له‌ حاڵدا که‌م نه‌ته‌وه‌ هه‌یه‌ که‌ به‌قه‌د کورد توووشی کاره‌سات و نه‌هامه‌تی هاتبێ . ڕه‌نگه‌ هه‌ر ئه‌وه‌ش بێت !  ڕه‌نگه‌ له‌ دڵ گران بێ به‌ڵام وته‌ی حه‌ق تاڵه‌ . ڕاستی زۆر جار له‌ خۆم پرسیار ده‌که‌م ، تۆ بڵیی عه‌ره‌ب ڕاست بکه‌ن که‌ ئێمه‌ له‌ ڕه‌چه‌له‌کی جن و شتی شاراوه‌ی له‌و جۆره‌ بین؟ تۆ بڵێی تورک ڕاست بکه‌ن ئێمه‌ تورکین و کێویشین ، جارجاه‌رش ده‌ڵێم قسه‌ی دوژمن هه‌ڵبه‌ستراو و بێ بناوانه‌ .

تۆ بڵێی له‌ ڕۆژی له‌ دایک بوونی هه‌ر کوردێک چاره‌نوسی له‌ نێوچاوانی نوسرابێ که‌ ده‌بێ کۆیله‌ بێ ، بێ وڵات بێ ، تا ده‌شمرێ شه‌قشه‌قێنی پی بکه‌ن ، زار به‌ستراو و زمان بڕاو بێ ؟ ئه‌گه‌ر وا نیه‌ ئه‌ی چۆنه‌ ؟

مێژوومان پڕه‌ له‌ نه‌هامه‌ت و شکان ، کاره‌سات و دۆڕان ، خوێن و کوشتار،ڕه‌و و قڕان.

چه‌نده‌ی تاوانی داگیرکه‌ران ، کولونیالیزم و چی....یزمه‌؟ له‌ تێکشکان و تێکدان و ڕوخان  و وێرانی چه‌نده‌ی تاوانی دووبه‌ره‌کی و دوژمنایه‌تی ، به‌رژه‌وه‌ندی خێڵه‌کی حیزبایه‌تی و سه‌رکرده‌ و سه‌رۆکی خۆماڵیه‌؟

دۆستێکی قسه‌ خۆش ده‌ڵی با بیکێشین ، ده‌ردی گیانمان بێت ، جارێکی دی سه‌لاحه‌دین فێر نه‌بێ به‌ گژ ڕیچاردی شێردڵدا بچێته‌وه‌ و بیبه‌زێنێ ، تۆڵه‌یه‌ تۆڵه‌ .

زۆرجار ده‌ڕوانمه‌ قه‌د و باڵای، بێچم و شکڵ و شان و باهۆی عه‌ره‌بێک، ترکێک، فارسێک، به‌وردی له‌گڵ کوردێک پێکی ده‌گرم ، وه‌ک فورمی ئاده‌میزاد ، وه‌ک عه‌قڵ و شعور و ڕواڵه‌ت ،کوردیش هه‌مان بیچم و قه‌واره‌ی هه‌یه‌ . خاکمان ، ئاومان ، کان و سامانی ژێرزه‌وی و سه‌زه‌ویمان ئه‌گه‌ر له‌ هی وانه‌ پڕ پیت تر نه‌بێت بێ خێرتر نیه‌ . ئه‌ی بۆچی سوریه‌ هه‌یه‌، لوبنان هه‌یه‌، ئوردون هه‌یه،‌ مغولستان هه‌یه،‌ ترکیه‌ هه‌یه‌، ئه‌ی بۆ  کردستان نیه‌ ؟

شه‌و و رۆژ هه‌موو کات وساتێک ، ڕه‌نگه‌ ئه‌م پرسیارانه‌ و ده‌یان پرسیاری تر له‌م بابه‌ته‌ به‌ مێشکی تاکی کورد دا خولابێته‌وه‌ . به‌لام له‌ قه‌فی گڵۆڵه‌ی گرێ گرێ و ئاڵوزی کێشه‌ی کورد دا بێ وڵام ماوه‌ته‌وه‌ . کێ ده‌زانێ بۆ ؟

نزیکه‌ی 20 ساڵ به‌ر له‌ ئێستا نوسراوه‌یه‌کی ئیسمایل بێشکچی نوسه‌ری به‌ناوانگی تورک و دۆستی دێرینی کوردم خوێنده‌وه‌، زۆر توڕه‌  بووم.  ناوبراو ده‌ڵێ زانایه‌کی باستان ناس له‌ گه‌شتێکدا له‌ ئه‌فریقا ته‌ماح له‌ وێنه‌یه‌کی هه‌ڵکه‌ندراو له‌ سه‌ر دارێک ده‌کات ، به‌ڵام توشی توره‌یی و هه‌ڕه‌شه‌ی دانیشتوانی ئه‌م شوێنه‌ ده‌بی و پێی ده‌ڵێن ده‌ست له‌ هیچ به‌رد و خۆڵ و دارێکی ئێمه‌ ناده‌یت  ، ئه‌وانه‌ مڵکی ئێمه‌ن ، مێژووی ئێمه‌ن.به‌ڵام هه‌مان زانا  به‌ که‌ناری دیجله‌ و فرات دا تێده‌په‌رێت ، کوردان به‌ لێشاو ، به‌ خۆڕایی یادگاری باپیرانیان ، به‌ردی به‌نرخ و شتی ئانتیک و مێژووییان به‌ زۆر و به‌ به‌لاش پێشکه‌ش ده‌کردم . ئه‌م زانایه‌ ده‌ڵێ هه‌ستی وڵات خۆشه‌ویستی و نیشتمان په‌روه‌ری و نه‌ته‌وه‌یی لای کوردان زۆر لاوازه‌ ، زمانم لاڵ تۆبه‌ و سه‌د تۆبه‌ ئێستا منیش به‌و قه‌ناعه‌ته‌ گه‌یشتووم !!

من کارم به‌ دوژمن و داگیرکه‌ران نیه‌ چۆنی هه‌ڵسوکه‌وت له‌گه‌ڵ کردوین کارم به‌ خۆمان و ڕابردو و داهاتوی خۆمانه‌ . کێ به‌رپرسه‌ له‌م گشته‌ کاره‌ساته‌ ، کێ به‌رپرسی بێ وڵاتی ئێمه‌یه‌ ؟

 خانمی ئلیزابت بیکارد له‌ کتێبیLa qestion kurd دا ده‌نووسی : ساڵی 1919 بۆ یه‌که‌م جار کوردستان چوه‌ ناو دیپلوماسی نێوده‌وڵه‌تیه‌وه‌ . هه‌روه‌ها ده‌ڵێ :ڕۆژی 30 ژانویه‌ی ساڵی 1919 کونفراسی ئاشتی پاریس پێکهات ، به‌ڕێوه‌به‌ری کونفرانسه‌که‌ میسیو لیۆد ژۆرژ که‌ سیاسه‌تمه‌دارێکی فه‌رانسه‌وی بوو . سه‌ره‌تای کونفرانسه‌که‌ی، کاتژمێری 11ی به‌یانی به‌ هێنانه‌ گۆڕی ژینوساید وه کوشتاری به‌کۆمه‌ڵی ئه‌رمه‌نیه‌کان به‌ده‌ستی له‌شکری ترکی عوسمانی ده‌ستی پێکرد . هه‌موو زلهێزه‌ به‌شداره‌کانی کۆنفرانس دوای مشتو مڕ،  هاوده‌نگ و هاوڕه‌نگ بوون که‌ ئه‌رمنستان و سوریه‌ و فه‌له‌ستین و عه‌ره‌بستان به‌ یه‌کجاری له‌ ئیمپراتوری عوسمانی جیا بکرێته‌وه‌ و سه‌ربه‌خۆییان بدرێتێ.

کاتژمێر 15ی هه‌مان ڕۆژ له‌ به‌شی دوه‌می دانیشتنه‌که‌دا لیۆد ژۆرژ سه‌راسیمه‌ و په‌شۆکاو  دوای داوای لێبوردن بریاری کۆبوونه‌وه‌ی به‌یانی به‌م شێوه‌ ڕاست ده‌کاته‌وه‌ و ده‌ڵێ :  وڵاتێکمان له‌ ناو وڵاته‌کانی ئیمپراتوری عوسمانی له‌ بیر کردوه‌ !! و له‌ لیسته‌که‌ هه‌ڵبڕاوه‌، ئه‌م هه‌ڵه‌یه‌ ڕاست ده‌که‌ینه‌وه‌ ، ئه‌م وڵاته‌ش‌ ناوی کوردستانه‌ ! که‌ ده‌که‌وێته‌ نێوان ئه‌رمانستان و مێزوبۆتامیا . ئه‌م جاه‌ر پێشنیاه‌ی کرد ئه‌گه‌ر هه‌موو هاوده‌نگین با کوردستانیش بکه‌وێته‌ ناو لیسته‌ی وڵاتانی سه‌ربه‌خۆ ، بریاره‌که‌ په‌سه‌ند کرا .

له‌ کاتژمێر 11ی بایانی هه‌تا 15ی دوای نیوه‌ڕۆی ڕۆژی 30 ژانویه‌ی ساڵی 1919 کوردستان که‌وته‌ نێو دیپلۆماسی نێوده‌وڵه‌تیه‌وه‌ .

ساڵی 1920 په‌یمانی سیڤه‌ر مۆر کرا ڕوناکایه‌ک له‌ شه‌وی ڕه‌شی کورداندا تروسکایه‌وه‌ ، به‌ڵام چ قه‌وما ؟ چ ڕویدا ؟ بۆ په‌یمانی لۆزان هه‌موو بریاره‌کانی په‌یمانی سیڤه‌ری پوچه‌ڵ کرده‌وه‌ ، ئه‌وانه‌ و ده‌یان پرسیاری دیکه‌ی له‌م بابه‌ته‌ پرسیاری بێ وڵامن .چه‌ند جار ئه‌م جۆره‌ ده‌رفه‌تانه‌مان له‌ کیس چووه‌ ؟ زۆر دوور ناڕۆین ، ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ی که‌ له‌ کۆڕه‌وه‌که‌ی ساڵی 1991 بۆمان هه‌ڵکه‌وت زۆر له‌بار و گرینگ بوو ،که‌ دوای جه‌نگی جیهانی دووه‌م هه‌لی ئاوا له‌بار بۆ کورد نه‌ڕه‌خساوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ئاڵای ئازادی و سه‌ربه‌خۆیی نه‌ته‌وه‌ی خۆی به‌رز کاته‌وه‌ .

کۆمه‌ڵکوژی و ژینوسایدی ڕابردوو ، ئه‌نفال و کیمیابارانی هه‌ڵه‌بجه‌ و ده‌یان تراژیدیای له‌م بابه‌ته‌ نه‌یتوانی ویژدانی نوستووی ئوروپا و ئامریکا و دونیا بهه‌ژێنێ ، به‌ڵام کۆڕه‌وه‌که‌ی ساڵی 1991ی گه‌لی کورد ڕوی مێدیای جیهانیی به‌ره‌و ڕوی خۆی سوڕانده‌وه‌ .

مخابن،  سه‌رکردایه‌تی کورد نه‌یتوانی ئه‌م هه‌له‌ زێڕینه‌ش بقۆزێته‌وه‌ . بۆ بۆ بۆ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟

 

 

    گۆران 16/11/2007

    ســـــــــــــــــــــوید